Proba dixital en procedementos penais: WhatsApp, capturas, audios e redes sociais
Unha mensaxe ou unha gravación poden axudar a aclarar un feito, pero importan a súa orixe, a súa integridade e como se obtiveron. Nereus asesora en Vigo e Pontevedra sobre conservación, achega e impugnación de proba dixital, tanto para a defensa como para exercer accións penais.
Solicitar unha consultaQue pode acreditar unha conversa ou unha captura
Conversas de WhatsApp, mensaxes privadas, publicacións, correos electrónicos, audios e vídeos poden incorporarse a un procedemento. O seu valor non depende só do formato: deben ser relevantes, obtidos e achegados licitamente e valorados coas garantías procesuais e o resto da proba.
Unha captura non é automaticamente inútil nin demostra por si soa quen escribiu. Un nome de contacto pódese modificar; unha imaxe pode omitir mensaxes anteriores ou posteriores. Convén conservar a conversa completa e distinguir entre identificar unha conta, un dispositivo e a persoa que realmente o utilizou.
Autenticidade, integridade e impugnación
Autenticidade significa comprobar a orixe e a atribución; integridade, verificar que o contido relevante non se alterou. A STS do 13 de febreiro de 2025, recurso 4458/2022, ECLI:ES:TS:2025:634, recollida na Crónica oficial da Sala Segunda 2024–2025, destaca ambas as esixencias ao valorar mensaxes de WhatsApp.
Se se cuestiona unha comunicación, deben concretarse as dúbidas e examinarse o soporte e as posibilidades de comprobación. Poden ser útiles o recoñecemento dos interlocutores, o cotexo, outras probas ou unha pericial informática. Non existe unha regra que esixa pericial para calquera captura nin abonda unha negación xenérica para resolver todos os casos.
Como conservar mensaxes, perfís e arquivos
Manteña o dispositivo e os arquivos orixinais. Evite recortar, editar, borrar ou reenviar como única copia: esas operacións poden perder contexto ou datos. Garde o enderezo da publicación ou perfil, o identificador visible, datas e horas, e documente cando e como obtivo o material. Se o contido é efémero, consulte axiña sobre medidas de preservación.
Nos correos, conserve a mensaxe orixinal e as súas cabeceiras cando estean dispoñibles; nos audios e vídeos, o arquivo orixinal e a súa procedencia. Unha exportación de chat pode axudar a organizar, pero non substitúe sempre o exame do dispositivo. Os metadatos achegan información técnica, aínda que tamén requiren interpretación e contraste.
Gravar unha conversa non permite utilizala de calquera modo
A STC 114/1984, do 29 de novembro, distingue a gravación por un participante da interceptación por un terceiro. Participar na conversa evita, por ese só feito, a lesión do segredo das comunicacións que analiza esa sentenza. Non autoriza calquera obtención ou difusión nin elimina o dereito á intimidade e outros límites.
Deben examinarse o contexto, o contido íntimo, a forma de obtención e a finalidade. Acceder a contas alleas ou instalar medios para captar conversas doutros presenta problemas distintos. A achega a unha causa e a publicación en redes tampouco son equivalentes. Antes de gravar ou difundir, valore a licitude e a necesidade con asesoramento.
Pericial informática e cadea de custodia
Unha pericial pode estudar o dispositivo, a extracción, as contas, as datas, os arquivos e os indicios de manipulación. Convén delimitar a cuestión que debe resolver. Unha pegada dixital permite comparar arquivos, pero non demostra por si soa quen creou o contido nin que fose verdadeiro antes de calculala.
A rastrexabilidade documenta quen obtivo, conservou, trasladou e analizou a evidencia, especialmente en incautacións e extraccións. Unha incidencia de cadea de custodia esixe valorar se compromete a identidade ou fiabilidade; non toda irregularidade causa nulidade automática. Unha acta que reflicte o visible nunha pantalla tampouco garante por si mesma a autoría ou a ausencia de alteracións previas.
Achega ao procedemento e utilidade para o seu caso
Estudamos a relación do material cos feitos, a súa licitude, o momento procesual e as dilixencias necesarias. A defensa debe poder coñecer e contradicir a proba. O artigo 11.1 LOPX exclúe efectos de probas obtidas, directa ou indirectamente, vulnerando dereitos fundamentais; a súa aplicación esixe análise xurídica do caso.
Seleccionamos o pertinente sen descontextualizar, solicitamos comprobacións cando proceda e preparamos a súa explicación. Se existe risco de perda, valoramos as dilixencias de conservación ou requirimentos previstos na lei. Facilite primeiro un resumo; indicarémoslle a canle axeitada para remitir contidos privados.
Denuncia ou querela recibida →Preguntas frecuentes
Unha captura de WhatsApp serve como proba?
Pode servir. Hai que analizar a súa orixe, integridade, contexto e relación cos feitos. Se existen dúbidas de autenticidade, poden necesitarse comprobacións adicionais; non se descarta automaticamente por ser unha captura.
Podo gravar unha conversa na que participo?
Non vulnera por ese só feito o segredo das comunicacións nos termos da STC 114/1984. Deben revisarse a intimidade, o contexto e outros límites. Iso non converte calquera gravación nin a súa difusión pública en lícitas.
Necesito sempre un perito informático?
Non sempre. Depende do que se discuta e das demais probas. Unha pericial pode ser necesaria ou especialmente útil para resolver dúbidas técnicas concretas sobre orixe, manipulación ou integridade.
Abonda con imprimir a conversa e borrar o chat?
Non é aconsellable. Conserve o orixinal e o dispositivo: unha impresión pode perder datos, contexto e posibilidades de comprobación. Evite borrar ou alterar material relevante.
Coñecer o contrasinal permite entrar nunha conta allea?
Coñecelo non equivale necesariamente a autorización. O acceso e a obtención deben examinarse legalmente. Non acceda a contas alleas para buscar proba sen valorar antes os seus dereitos e límites.
Asistencia en Vigo e Pontevedra
Atención directa por avogado, preparación de declaracións e seguimento do asunto. Podemos organizar unha primeira revisión por videochamada cando sexa axeitada e actuacións presenciais cando o procedemento o requira. Tamén atendemos asuntos vinculados a Marín, Poio e municipios próximos, segundo as necesidades do caso.
Preserve a proba antes de que desapareza
Explique que material existe, como o obtivo e se hai citación ou contido que poida borrarse. Prepararemos a súa valoración xurídica e técnica en Vigo ou Pontevedra.
Fontes xurídicas
Revisión xurídica: 26 de setembro de 2026. Información sobre Dereito español; a resposta concreta depende dos feitos e do procedemento.